Zakażenia dróg moczowych są drugą, po infekcjach dróg oddechowych, przyczyną pojawiania się małego pacjenta w gabinecie lekarskim.

Konsultacja: lek. med. Grzegorz Siteń, specjalista chorób dziecięcych, nefrolog, kierujący Oddziałem Pediatrii w Szpitalu Specjalistycznym PRO-FAMILIA.

W wieku noworodkowym i niemowlęcym częściej chorują chłopcy, ponieważ nierzadko przyczyną zakażenia są wady dróg moczowych. Z kolei w późniejszym wieku z infekcjami znacznie częściej borykają się dziewczynki.

– Problem pojawia się w każdym wieku i przebiega inaczej. Różne są także przyczyny zakażeń i co ważne, inaczej przebiegają u chłopców, a inaczej u dziewczynek – wyjaśnia lek. med. Grzegorz Siteń, specjalista chorób dziecięcych, pediatra, nefrolog.

Przyczyny infekcji

Do najczęstszych przyczyn wystąpienia infekcji dróg moczowych zaliczamy niewystarczającą higienę oraz m.in. przetrzymywanie moczu, zwłaszcza u dzieci najmłodszych, noworodków i niemowląt. – Problem może okazać się poważny, ponieważ zaleganie moczu najczęściej wiąże się z wadami dróg moczowych. Dlatego rodzice nigdy nie powinni lekceważyć niepokojących objawów. Warto pamiętać, że lepiej trzy razy zapytać niepotrzebnie, niż raz przegapić groźny objaw – wyjaśnia lekarz. – W takich przypadkach potrzebna jest szczegółowa diagnostyka, m.in. USG, badanie scyntygraficzne i urodynamiczne – tłumaczy Grzegorz Siteń.

Na rozwój infekcji może mieć wpływ także niewystarczająca ochrona przed zimnem i wilgocią. Siadanie na zimnych kamieniach czy podłodze.

Objawy nie zawsze występują

Objawy infekcji dróg moczowych często są niecharakterystyczne. Najczęściej dziecko odczuwa ból przy mikcji (oddawaniu moczu), pieczenie, puste parcie na pęcherz czy ma m.in. obfite lub przerywane mikcje. – Do tego pojawia się świąd krocza, ból w okolicy nadłonowej, a potem w okolicy lędźwiowej. Mocz jest mętny, o ostrym zapachu, a sama mikcja nie przynosi ulgi. Z takimi objawami przy infekcji borykają się najczęściej starsze dzieci i nastolatki – tłumaczy lekarz. U noworodków i dzieci młodszych niż 2-letnie objawy są trudniejsze do wyłapania i co najważniejsze – nie zawsze występują. – Przy infekcji maluch może być niespokojny, rozdrażniony czy np. odmawiać jedzenia. Niepokojącym sygnałem będzie też gorączka bez objawów jak katar czy kaszel. Czasem ból brzucha (wtedy dziecko najczęściej pokazuje na pępek) – dodaje lek. med. Grzegorz Siteń.

Nawracającym zakażeniom zwykle towarzyszy brak lub słaby przyrost masy ciała. U noworodków sygnałem może być również przedłużająca się żółtaczka. Każda „dziwna”, nieokreślona gorączka czy nawet zaburzenia zachowania, kucanie, chwytanie się za krocze, nadmierna pobudliwość czy jej brak, też może świadczyć o infekcji w drogach moczowych. Zaburzenia snu także.

– Obserwujmy dziecko, jego zachowanie, nastroje. Przyczyną złego samopoczucia nie zawsze jest ząbkowanie. Dlatego jeżeli mamy podejrzenia, że dziecko choruje, najlepiej wykonać ogólne badanie moczu. Kosztuje tylko kilka złotych, a jego wyniki mogą powiedzieć lekarzowi bardzo wiele. Pamiętajmy o tym, że infekcje nierzadko występują bez żadnych objawów! – wyjaśnia lekarz.

temat numer3

Jak wygląda leczenie?

W leczeniu zakażeń dróg moczowych stosuje się leki, chemioterapeutyki (Nitrofurantoin, Trimetoprim). Z kolei jeżeli dojdzie do zakażenia nerek, lekarz wprowadza antybiotykoterapię. – W trakcie terapii antybiotykowej można stosować probiotyk, aby ograniczyć powikłania ze strony przewodu pokarmowego. Ważne jest obfite pojenie dziecka. W uzasadnionych przypadkach wskazane jest zakwaszenie moczu dietą lub witaminą C, ale bezwzględnie po konsultacji z lekarzem, bo nie wszystkie leki działają lepiej w kwaśnym moczu – wylicza nasz ekspert.

Podstawą sukcesu w walce z chorobą jest odpowiednia higiena. Do układu moczowego bakterie najczęściej przedostają się z okolicy odbytu, dlatego tak ważne jest częste zmienianie pieluszki i odpowiedni sposób podcierania i mycia dziecka – w kierunku od krocza do pupy.

Nieleczona infekcja może prowadzić do poważnych chorób nerek

Nieleczona infekcja jest bardzo niebezpieczna. Zwłaszcza w przypadku młodszych dzieci. U noworodków i małych niemowląt niestety infekcja bardzo szybko może uogólnić się w całym organizmie, a wtedy dochodzi do sepsy, która może zakończyć się zgonem. Z kolei zapalenie nerek u dzieci do 4–5 roku skutkuje powstaniem blizn, które w późniejszym okresie wpływają m.in. na nadciśnienie tętnicze, z całym szeregiem powikłań sercowo-naczyniowych (zawały serca, udary mózgu, tętniaki itp.). Nawracające infekcje bez względu na wiek prowadzą do nieodwracalnego zniszczenia nerek i schyłkowej niewydolności tych narządów. W takiej sytuacji konieczne jest leczenie nerkozastępcze, czyli dializy.

Tekst: Dominika Czapkowska

Co robić, by zapobiegać infekcjom?

– Córeczkę podmywaj zawsze w kierunku z przodu do tyłu.

– Pamiętaj o częstej zmianie pieluszki.

– Dopilnuj, aby twój maluch regularnie oddawał mocz. Przerwy między mikcjami nie powinny być dłuższe niż trzy godziny.

– W chłodne dni zadbaj o ciepłe ubranie. Siadanie na zimnym podłożu, np. murkach, schodach, i przemarznięcie sprzyja infekcjom.

– Dbaj o to, aby dziecko zawsze nosiło suchą bieliznę, zwłaszcza po wizycie na basenie lub kąpielisku.

– Przypilnuj, by malec korzystał w porę z toalety. Dzieciom często żal przerwać zabawę i przetrzymują mocz, a jeżeli nawet siądą na sedesie czy nocniku, zrywają się, zanim do końca opróżnią pęcherz.

lek. med. Grzegorz Siteń

lek. med. Grzegorz Siteń

Objawy infekcji dróg moczowych często są niecharakterystyczne. Dlatego obserwuj swojego malucha, jego zachowanie i nastroje. Pamiętaj, że przyczyną złego samopoczucia nie zawsze jest ząbkowanie.