Czujesz zmęczenie, senność, łatwo łapiesz infekcje? Masz problemy ze skórą i trawieniem? Przyczyną może być zakwaszenie organizmu, na które cierpi ponad 80 procent Europejczyków.

Organizm każdego człowieka dąży do utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej. Jest to stan, w którym zachowany jest swoisty stosunek kationów i anionów w płynach ustrojowych, a w szczególności we krwi, co wpływa na odpowiednie pH i prawidłowy przebieg procesów życiowych. Optymalny zakres pH krwi dla większości procesów przemiany materii wynosi 7,35–7,45. Organizm, aby zachować prawidłową równowagę kwasowo-zasadową, prawidłowo musi korzystać z różnych mechanizmów regulujących, do których zaliczamy wiązanie jonów wodorowych przez układy buforowe, wydalanie nadmiaru dwutlenku węgla przez płuca, jak i oczyszczanie organizmu z nadmiaru zasad lub kwasów przez nerki.

Barbara Piekło

Barbara Piekło

Za dużo kwasu!
Organizm może się jednak zakwasić. Dzieje się tak w momencie, gdy nie jest w stanie wydalić lub zobojętnić kwasów. To zjawisko w medycynie nie jest żadną nowością, ale temat ten został spopularyzowany dopiero w ostatnim czasie. Jakie objawy mogą świadczyć o zakwaszeniu naszego organizmu? Jest ich niestety sporo, a do najważniejszych objawów kwasicy zalicza się: migrenę, depresję, senność, bóle stawów, wypadanie włosów, łamliwość paznokci, zgagę, trądzik, wzdęcia i zaparcia, infekcje, nadwagę lub niedowagę, nadpobudliwość, wzmożenie łaknienia, astmę, zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS).

Skąd to się bierze?
Naturalnym źródłem czynników kwasotwórczych i zasadotwórczych są składniki naszego codziennego jadłospisu. Do składników mineralnych działających na organizm zakwaszająco (kwasotwórczych) należą przede wszystkim: chlor, siarka, fosfor. Z kolei składnikami alkalizującymi (zasadotwórczymi) są głównie: wapń, sód, potas i magnez. W zależności od zawartości tych pierwiastków w produkcie, który ląduje na naszym talerzu, możemy określić jego potencjalną zdolność do zakwaszania lub alkalizowania organizmu. Niestety w większości produktów spożywczych, które są podstawą codziennej diety człowieka, przeważają pierwiastki kwasotwórcze. W znacznych ilościach znajdują się one w takich produktach, jak: mięso i jego przetwory, drób, ryby, jaja, a w mniejszym stopniu w produktach zbożowych. Źródłem pierwiastków zasadotwórczych są głównie warzywa (za wyjątkiem grochu i soi – przewaga składników zakwaszających), owoce oraz mleko.

Zakwaszony – tak czy nie?
Najprostszym wskaźnikiem określającym działanie pokarmu na równowagę kwasowo-zasadową jest pH moczu wahające się w granicach 4,5–8,2. Wartość 4,5–6,99 to stan zakwaszenia, 7 to stan zobojętnienia, natomiast 7,1–8,2 to stan alkaliczny. Jeśli wyniki badań potwierdzają zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, warto skonsultować się z dietetykiem, który dostosuje indywidualny program żywieniowy. Bardzo często już po upływie 4–6 tygodni zmiany diety możemy zobaczyć pozytywne efekty.

Zacznij od podstaw
Organizm naprawdę nie potrzebuje drastycznych kroków, aby powrócić do równowagi. Dzięki kilku prostym zasadom, które tak naprawdę wszyscy dobrze znamy, wspomożemy go w uzyskaniu prawidłowego stanu.
1. Głównym składnikiem energetycznym powinny być węglowodany złożone spożywane 3 razy dziennie (ciemne pieczywo, płatki owsiane, mąka razowa, kasza gryczana, kasza jaglana).
2. Bogatym źródłem białka jest mięso i jego przetwory, które należy spożywać nie częściej niż 3–4 razy w tygodniu, ryby 2 razy w tygodniu, a mleko i jego przetwory 3 razy dziennie.
3. Należy ograniczyć spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych (głównie tłuszczów zwierzęcych), a zwiększyć spożycie tłuszczów omega-3 i omega-6 – zapewniają one szybsze uczucie sytości.
4. Należy spożywać 4–5 razy dziennie warzywa i owoce. Są one bogatym źródłem witamin i składników mineralnych (zaleca się spożywanie 400 g warzyw i 300 g owoców).
5. Unikać żywności przetworzonej oraz półproduktów. Zawierają one duże ilości konserwantów, węglowodanów oraz tłuszczów nasyconych.
6. Sól ograniczyć do minimum! Pozostałe przyprawy stosować dowolnie według własnego smaku.
7. Batoniki, cukierki, czekolady zastępować owocami, świeżo wyciskanym sokiem z warzyw i owoców, suszonymi owocami.
8. Codziennie należy spożyć 2 l płynów (niesłodzonych!).
9. Unikać kolorowych napojów gazowanych. Zawierają sporo cukru i są źródłem pustych kalorii.
10. Wysypiać się – sen pozwala organizmowi odzyskać równowagę. Zbyt mała dawka snu prowadzi do osłabienia.
11. Należy ćwiczyć minimum 3 razy w tygodniu po 40–50 min.

Produkty, które zakwaszają organizm: jaja, mięso, wędliny, ryby, mąka pszenna, biały ryż, tłuszcze, kakao, słodycze, słodkie napoje gazowane, kawa, czarna herbata, alkohol.

Produkty odkwaszające organizm: kasza gryczana i jaglana, mleko i śmietana, warzywa (zwłaszcza: cukinia, szpinak, bakłażan, rzodkiew, buraki, brokuły, marchew, seler, pomidor) większość owoców (zwłaszcza: kiwi, arbuzy, ananas, banany, brzoskwinie, cytrusy, truskawki, maliny), migdały, suszone owoce (np. daktyle, figi, rodzynki).

Tekst: dr Barbara Piekło, dietetyk ze Szpitala Specjalistycznego PRO-FAMILIA