Jesteś tatą, a być może niedługo nim zostaniesz? Zastanawiasz się z mamą swojego malucha, jak podzielić obowiązki, a równocześnie nie zaniedbać pracy zawodowej?

Otóż, drogi tato, masz szereg uprawnień, które pozwolą ci aktywnie uczestniczyć w życiu swojej pociechy, a równocześnie nie rezygnować z życia zawodowego. Korzystając z uprawnień, które ci przysługują, możesz spędzić nieprzerwanie z dzieckiem łącznie 36 tygodni, a więc w sumie okres 9 miesięcy.

Urlop okolicznościowy
Pierwszym uprawnieniem świeżo upieczonego taty jest tzw. urlop okolicznościowy z okazji urodzenia się dziecka. Z tej okazji pracodawca ma obowiązek dać dwa wolne dni swojemu pracownikowi, z zachowaniem pełnego prawa do wynagrodzenia. Co ważne, pracodawca nie może odmówić udzielenia tego urlopu, a sam czas, w jakim można go wykorzystać, jest nieokreślony. Tak więc nie trzeba brać go tuż po narodzinach dziecka. Warto przeznaczyć ten urlop na załatwienie formalności, które wiążą się z pojawieniem nowego członka rodziny na świecie, np. na zarejestrowanie go w Urzędzie Stanu Cywilnego.

marta_bartoń

adw. Marta Bartoń

Urlop ojcowski
To uprawnienie przynależne wyłącznie tacie, ale co istotne, nie tylko ojcu biologicznemu – mężowi matki dziecka, ale także temu, który nie pozostaje w związku małżeńskim z matką swojego dziecka, jak również ojcu przysposabiającemu dziecko. Wymiar tego urlopu wynosi 2 tygodnie i obejmuje również dni ustawowo wolne od pracy. Świeżo upieczony tata może z niego skorzystać w dowolnym terminie, jednak nie później niż do 12 miesięcy od dnia urodzin dziecka. Z kolei tata przysposabiający nie później niż 12 miesięcy od prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego o fakcie przysposobienia, z zastrzeżeniem w tym przypadku, iż przysposabiane dziecko nie może mieć więcej niż 7 lat. Urlop ten przysługuje niezależnie od tego, czy mama dziecka równolegle przebywa na urlopie macierzyńskim

Urlop macierzyński dla taty? TAK!
Jeżeli mama dziecka wykorzystała co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, tata malucha, na swój pisemny wniosek, może uzyskać od pracodawcy dodatkowy urlop ojcowski. Urlop ten może zostać udzielony w części niewykorzystanej przez matkę dziecka. Przykładowo, świeżo upieczona mama przebywała 16 tygodni na urlopie macierzyńskim, więc z przysługujących jej 20 tygodni (lub 31 w przypadku urodzenia dwojga dzieci) ojciec dziecka może wykorzystać pozostałe 4 tygodnie. Warunkiem jest, aby mama poinformowała swojego pracodawcę o powrocie do pracy na 7 dni przed tym faktem i dołączyła zaświadczenie z zakładu pracy ojca swojego dziecka, iż ten wykorzysta pozostałą część urlopu od danego dnia.
Co więcej, po wykorzystaniu owego urlopu tata dziecka może wziąć dodatkowy urlop macierzyński w pełnym wymiarze, a więc 6 tygodni (lub 8, jeżeli urodziło się dwoje dzieci), a po nim urlop rodzicielski w wymiarze kolejnych 26 tygodni.
Reasumując, tata z dzieckiem może spędzić łącznie nieprzerwanie 36 tygodni, a więc okres 9 miesięcy, nie licząc uprzednio wspomnianego dwutygodniowego urlopu ojcowskiego niezależnego od powyższych. Co ważne, o ile urlopem macierzyńskim rodzice muszą się zamieniać, o tyle rodzicielski mogą spędzić wspólnie. W jaki sposób? Wystarczy podzielić wspomniany urlop, by móc przebywać razem przez 13 tygodni.

Zasiłek macierzyński… dla taty
Tata, przebywając z pociechą na urlopie macierzyńskim, ma również prawo do zasiłku macierzyńskiego. Gdy upłynie minimalny okres 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, jaki musi wykorzystać mama, i tym razem tata przejdzie na ten urlop, (i ewentualnie na dodatkowy urlop macierzyński i rodzicielski), przez cały okres może pobierać świadczenia. Są one w wymiarze 80% wynagrodzenia przez cały okres lub 100% w czasie podstawowego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a 60% w okresie trwania urlopu rodzicielskiego w zależności od tego, jakiego wyboru dokonała matka dziecka. Co ważne, na podjęcie decyzji świeżo upieczona mama ma 14 dni od dnia urodzenia dziecka.

Urlop wychowawczy
Również ojcowie mogą przejść na urlopy wychowawcze. Maksymalny czas ich trwania to 36 miesięcy. Jedyny warunek wzięcia takiego urlopu to posiadanie co najmniej 6-miesięcznego stażu zatrudnienia, nawet u kilku pracodawców łącznie. Urlop wychowawczy przysługuje na dziecko do 5. roku życia i, co ważne, w czasie jego trwania można podjąć dodatkową pracę zarobkową lub prowadzić działalność (jeżeli tata jest w stanie pogodzić opiekę nad dzieckiem z pracą). Można też skorzystać z uprawnienia, jakie daje Kodeks pracy od roku 2010, a mianowicie złożyć do pracodawcy wniosek, iż zamiast korzystać z urlopu wychowawczego, chce się pracować przez okres, w jakim on przysługuje, w wymiarze mniejszym niż pełen etat, np. 3/4 etatu. Nigdy jednak przy korzystaniu z tego rozwiązania wymiar pracy nie może być niższy niż 1/2 etatu.

Pełna ochrona – pamiętaj!
Świeżo upieczony tata podlega pełnej ochronie przed zwolnieniem w zakresie, w jakim korzysta z przysługujących mu poszczególnych uprawnień. Wyjątkami są: upadłość, likwidacja firmy lub sytuacje, kiedy zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie pracownika z jego winy. W okresie, w jakim tata złożył wniosek o urlop wychowawczy, a go zakończył, nie może być zwolniony. Podobnie tata ma pełną ochronę przed zwolnieniem podczas przebywania np. na urlopie rodzicielskim.

Masz pytania do adwokata? Zastanawiasz się, jakie prawa ci przysługują? Napisz: prawnik@pro-familia.pl
Na łamach kolejnych numerów magazynu „PRO ZDROWIE” będziemy udzielać rad i odpowiedzi na wasze pytania.

Tekst: adw. Marta Bartoń z Kancelarii Adwokackiej „Kancelaria 24”, specjalista z zakresu prawa pracy i prawa rodzinnego